Akut stres, bir ya da daha fazla travmatik olaya maruz kaldıktan sonra gelişebilir. Akut stres, ölüm veya ciddi yaralanma tehdidiyle karşı karşıya kalma, cinsel istismar tehdidi içeren bir olaya şahit olma durumundan sonra yaşadığımız kaygı tablosudur.  Travma meydana geldikten sonra akut stres yaşayabiliriz.

 

Trafik kazası, saldırı ya da kitlesel bir ateşe şahit olma durumunu yaşayan kişilerin yüzde 5 ila 20’sinin akut stres  geliştirdiği tahmin edilmektedir.

 

Genel olarak, travmatik bir olaya maruz kalma ne kadar doğrudan olursa, travmanın etkisi kişinin üzerinde daha yoğun olur. Şiddet sahnesini izlemek tanık olmak da bizde akut stres yaratabilir.  Bu nedenle, yalnızca medya vasıtasıyla bile olsa(şiddete ya da felaket sahnelerini izlemek) çocuklar ve gençler akut stres yaşayabilirler.

 

Akut stres, minimum üç gün devam eder ve travmatik yaşantıdan sonra, bir aydan fazla sürmez. Eğer bir aydan daha uzun süredir devam eden bir kaygı durumumuz söz konusuysa travma sonrası stres yaşıyoruz demektir yani akut stres yaşamıyoruz demektir ve bu durumda bir psikologdan destek almakta çok büyük fayda vardır.

Akut stres yaşadığımızı gösteren neler var?

Bize üzüntü ve kaygı veren yaşadığımız olayın istemsiz şekilde aklımıza gelmesi ve bu olay ile alakalı rüyaları sık görmek.

Mutlu ve huzurlu hissetmemek

Kendini kendine dışarıdan bakarken görmek(Çözülme)

Travmatik olayı hatırlatabilecek yer, kişi, zaman diliminden kaçmak

Uykuya geçmekte zorlanmak

Öfkeli hissetmek

Akut stres yaşayan insanlar, travmayı(üzüntü ve kaygı veren olay) engelleyemedim diye büyük bir suçluluk yaşayabilirler . Travma sonrası takip eden ayda panik sık görülür.  Akut stres yaşayan çocuklar, bakıcılardan ayrılmalarına ilişkin endişe yaşayabilirler .

 

Nedenler

Bir bireyin akut stres riski altında olması için travmatik bir olaya maruz kalması gerekir. Travmatik olaya maruz kalan insanların neden sadece minik bir kısmı stres  geliştiriyor? Neden travmatik olaya maruz kalan tüm insanlar akut stres geliştirmiyor da bu insanların sadece bir kısmı akut stres geliştiriyor?

Bir kişi, sorun yaşarken kaçınan bir başa çıkma stiline sahipse veya daha önceden travma öyküsü varsa, stres geliştirme riski daha yüksek.

Kadınlar erkeklere oranla daha çok akut stres veya travma sonrası stres yaşayabiliyorlar.

 

Vücudun akut strese karşı fiziksel bir yanıtı vardır. Korku verici ya da tehdit edici bir olay algılandığında, insan vücudu ya tehdide karşı koymaya çalışır. Ya donup kalır. Ya da  tehditten kaçmaya yönelik otomatik bir davranışta bulunur. Yani bir tehdit ile karı karşıya kaldığımızda ya kaçarız ya donakalırız veya karşı saldırıda bulunuruz. Akut stres yaşadığımızda kalp atış hızımız artar çünkü kaygı ve korku yaşarız.  Böylelikle vücut kendini savunma için hazırlık yapar. Psikolojik olarak dikkat tehdit üzerinde yoğunlaşır. İnsanlar bir travma yaşadıktan sonra, yeni tehditler için daha uyanık olabilirler ve çevrelerindeki  tehditleri hızlı algılarlar. Dolayısıyla normalde dikkatimizi çekmeyen bir hafif yanık kokusu ya da hafif bir masa tıkırtısı artık bizim için yangın ve  deprem tehdidi gibi algılanır ve  hemen harekete geçeriz, çevreyi kontrol ederiz. Çünkü artık bir kere tehlikeli bir durum yaşamışızdır dolayısıyla vücudumuz her an tetiktedir.

 

Daha fazla bilgi ve randevu  almak isterseniz, Uzman Klinik Psikolog Zümrüt Çetin ile iletişime geçebilirsiniz